اولویت در مسکن اجتماعی استفاده از پتانسیل‌های شهرها و روستاها است

رئیس سازمان ملی زمین و مسکن با بیان این‌که اولویت در مسکن اجتماعی استفاده از پتانسیل‌های شهرها و روستاها است٬ گفت: دومیلیون و پانصدو سی‌هزار خانوار مشمول دریافت مسکن اجتماعی هستند.

پس از رای اعتماد نمایندگان مجلس شورای اسلامی به دکتر عباس آخوندی برای تصدی وزارت راه و شهرسازی٬ وی برای خانه‌دار شده اقشار کم‌درآمد جامعه علی‌رغم تاکید بر اتمام پروژه مسکن مهر طرحی را به عنوان مسکن اجتماعی منهای مشکلات و معضلات مسکن مهرمطرح کرد که در همین راستا در وزارت راه و شهرسازی جلساتی با حضور مدیران این وزارت‌خانه و اساتید دانشگاه برای آسیب‌شناسی مسکن مهر و جلوگیری از تکرار مشکلات آن در روند ساخت مسکن اجتماعی تاکنون برگزار شده است.

سید محمد پژمان رئیس سازمان ملی زمین و مسکن  در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی به تشریح آخرین وضعیت مسکن اجتماعی پرداخت که مصاحبه مشروح وی را با هم می‌خوانیم:

پس از انتخاب آقای دکتر آخوندی به عنوان وزیر راه و شهرسازی وی از ساخت مسکن اجتماعی برای دهک‌های پائین جامعه تحت عنوان مسکن اجتماعی خبرداد٬ تعریف شما از این طرح چیست؟

بدون توجه به عناوین٬ اگر بخواهم بگویم مسکن اجتماعی چه خصوصیاتی دارد باید گفته شود٬ در برخی از کشورها فازهای مسکونی٬ تحت عنوان مسکن اجتماعی از سوی دولت‌ها ساخته و به صورت اجاره‌ای دراختیار قشری که درآمدهایشان کفایت هزینه‌های زندگیشان را نمی‌دهد٬ قرار می‌گیرد. به دلیل این‌که دهک‌های پائین جامعه از توانایی درآمدی بالای برخوردار نیستند٬ در این طرح  از نظر سرانه ساخت نیز برای آن‌ها محدودیتی در نظر گرفته می‌شود که متوسط آن 15 متر برای هر نفر است٬ درمطالعاتی که در حال انجام است بیشتر بر روی ساخت واحدهای 55٬35 و70 متری با توجه به جمعیت خانوار٬ تمرکز شده است که با کمک دولت٬ خیرین و نهادهای اجتماعی به زودی کار ساخت این واحدها در کشورمان آغاز می شود.

منتقدین به طرح مسکن اجتماعی بر این عقیده هستند که تجربه ساخت این نوع تیپ مسکن در کشورهای همچون انگلیس و سوئد که کشوری مهاجر پذیر هستند یا کشوری همچون مصر که 80 هزار واحد از آن ساخته و مورد اقبال مردم قرار نگرفت٬ نا موفق است٬ چه تضمینی وجود دارد که این طرح در این موفق شود؟

در دوره قبلی وزارت دکتر آخوندی تعدادی مسکن با این عنوان ساخته و در اختیار مردم قرار گرفت٬ اما آن زمان انتقاداتی به آن طرح وارد شد٬ امروز با توجه به تجارب جمعی گذشته سعی شده با مطالعه دقیق‌تر و شناسایی آسیب‌های این نوع زندگی و ساخت‌وساز٬ بهترین خدمات به اقشار کم‌درآمد جامعه ارائه شود که در همین راستا مطالعه٬ آسیب‌شناسی و پژوهش بر روی این موضوع و این‌که چگونه اقدام شود تا خانوارهای کم‌درآمد که به جهت خرید و اجاره وسع لازم را ندارند سرپناهی برای آنها ساخته شود و با خدمات جانبی نیز محدودیت مساحت نیز جبران شود٬ ادامه دارد.

در قانون اساسی الزامی به مالکیت افراد در خانه‌دار شدن نیست/اولویت در مسکن اجتماعی استفاده از پتانسیل‌های شهرها و روستاها است

بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران همواره بر خانه‌دار شدن مردم و رهایی از اجاره نشینی و سکونت در مناطق مرغوب تاکید داشتند که به همین منظور حساب 100 امام خمینی(ره) ایجاد شد٬ در مسکن اجتماعی تاکید بر شهرک‌سازی در مناطق مرغوب یا تکیه بر احیا بافت‌های فرسوده است؟

در قانون اساسی و فرمان تاریخی امام خمینی(ره) برای افتتاح حساب 100 بحثی از الزام بر مالکیت افراد آورده نشده٬ بلکه هرخانواده‌ای باید صاحب یک واحد مسکونی باشد که باید این اسکان با توجه به مجموعه امکانات و درآمدهای فرد ممکن شود. بنابراین مسکنی که ما می‌خواهیم تولید کنیم منهای این‌که مسکن اجتماعی٬ مسکن حمایتی یا مسکن اقشار متوسط باشد اولین اولویت استفاده از ظرفیت‌ و پتانسیل شهرها و روستاهای موجود است و بنا بر این نیت زمانی که نیاز به مسکن داریم  باید بدون توجه به ظرفیت‌های گذشته به توسعه شهرها بپردازیم و زمین‌های جدید را وارد مدار کنیم.

پس شهرک‌سازی جدید مدنظر نیست؟

تلاش براین است تمامی ظرفیت‌ها و پتانسیل‌ شهرها و روستا را شناسایی کنیم٬ ممکن است زمین‌های خالی در برخی نقاط وجود داشته باشد که باید سیاست‌ها را به سمتی ببریم که ازآنها بهره‌برداری بهینه کنیم٬ از برنامه‌های تحت مطالعه در مسکن اجتماعی این است که برخی از ساختمان‌های کم تراکم یا فرسوده را با اعطای تسهیلات مناسب وارد مدار احیا و ساخت‌وسازکنیم و اگر با مطالعه بر روی ظرفیت‌ها این پتانسیل برای اجرای طرح مسکن اجتماعی کافی یا غیرقابل دسترسی بود به توسعه شهری فکر می‌کنیم.

توسعه شهری در تهران منوط به تصویب شورای عالی شهرسازی است

با توجه به جمعیت تهران و انتقاداتی که در این‌باره انجام می‌شود٬ آیا درپایتخت هم این توسعه شهری اتفاق می‌افتد؟

چون تلاش براین است که نیازهای بخش مسکن در بستر طرح‌های جامع و تفصیلی تامین و تدارک شود٬ به هرمیزان که مسکن اجتماعی درقالب طرح جامع باشد طبیعتا می‌توان به توسعه شهر تهران فکر کرد٬ البته این توسعه شهری ابتدا باید در شورای عالی شهرسازی مصوب شود٬ اما اگر نیازها در ساخت مسکن اجتماعی بیشتر از پتانسیل‌ها باشد٬ آنها را منعکس می‌کنیم تا تصمیم‌های لازم اتخاذ شود.

در تهران با کمبود زمین مواجه هستیم

در تهران برای اختصاص به ساخت مسکن اجتماعی زمین‌های مناسب وجود دارد؟

عمدتا در شهرهای بزرگ با کمبود زمین مواجه هستیم٬ اما اگر لازم باشد برنامه‌ای برای تامین زمین تدارک می‌بینیم.

با توجه به این که مسکن اجتماعی برای دو دهک پایین و کم درآمد جامعه ساخته می‌شود٬ آیا به نظر شما تجمیع این افراد در کنار یکدیگر شهر را به دو منطقه فقیر نشین و اعیان نشین تقسیم نخواهد کرد و در واقع به بهانه ای برای تشدید فاصله و شکاف طبقاتی در جامعه مبدل نخواهد شد؟

یکی از آسیب‌های که  درسیاست ساخت مسکن اجتماعی با آن مواجه هستیم اجتماع و ایجاد گروهی ازاقشار جامعه  که به جهت اجتماعی و اقتصادی از دهک‌های پائین جامعه و در معرض آسیب‌های جدی قرار دارند در منطقه خاص است که در همین راستا مطالعاتی در حال انجام است که مشخص شود اجتماع اقشار پائین جامعه  در یک منطقه چه مشکلاتی به همراه خواهد داشت و چگونه این طرح اجرا شود تا اولا از شکل‌گیری مناطقی با عناوین شناخته و طبقه خاص جلوگیری شود و ثانیا معظلات و مشکلات این طرح به حداقل برسد.

به طور اخص تفاوت مسکن مهری که سال 84 برای خانه دارشدن مردم در دولت نهم کلید خورد و تا دولت یازدهم به سرانجام نرسید با مسکن اجتماعی چیست؟

تفاوت عمده مسکن اجتماعی و مسکن مهر درجامعه هدف است٬ در مسکن مهر دهک‌های 7 جامعه نیز مشمول دریافت مسکن می‌شدند اما در مسکن اجتماعی هدف‌گذاری بر روی دو دهک پائین جامعه که سطح درآمدشان پائین است قرار داده شده و نکته دوم در تفاوت این دو طرح این است که اگر قرار به ساخت واحد برای اقشار کم درآمد جامعه است ساخت واحدها با مساحت 120٬100یا 90 متر غیر منطقی است. به طور مثال شاید اقشار کم‌درآمد در مسکن مهر ابتدا توانستند به هر نحوی شده(با کمک دولت٬ نهادهای حمایتی) آورده‌های خود را تکمیل کنند اما به مرور زمان دو اتفاق افتاد که متقاضیان را با مشکلات عدیده‌ای مواجه کرده است.

اولین اتفاق این بود که عده‌ای آورده اولیه را تکمیل کردند اما واحدها هنوز تکمیل نشده و با تغییرات قیمتی که اتفاق افتاده دیگر قادر به ادامه نیستند٬ اتفاق دوم این است که عده‌ای آورده اولیه خود را تکمیل کرده‌اند و حتی واحدهای خود را تحویل گرفته‌اند اما دیگر قادر به پرداخت اقساط آن نیستند که این اتفاقات نشان می‌دهد در مسکن مهر مطالعاتی درباره انطباق چهاردهک پائین جامعه با این طرح انجام نشده بود.بحث‌هایی که ما امروز در مطالعات کارشناسی بر روی آن‌ها تاکید داریم بیشتر بر این محور است که صفر تا صد موضوعات دهک‌ها کامل شود تا افراد با درآمد کم در سرپناهی قرار گیرند که دغدغه کمتری داشته باشند.از نکات انتقادی دیگری که دکتر روحانی و وزیر راه و شهرسازی به مسکن مهردارند بحث مکان‌یابی٬ فاصله با شهرها٬ عدم رعایت ساخت زیرساخت‌ها همانند مدرسه و افزایش هزینه خانوارها با اسکان در مسکن مهر است که ما در کار کارشناسی که در حال انجام است به دنبال آسیب‌شناسی‌ها و برطرف کردن مشکلات مسکن مهر در مسکن اجتماعی هستیم.

مسکن اجتماعی دریک دوره چند ساله احداث و تحویل متقاضیان می‌شود؟

با مطالعات انجام گرفته مکان یابی تقاضاها و این‌که کدام خانوارها در دهک‌ها پائین جامعه قرار می‌گیرند شناسایی شده‌اند. اما مهم‌ترین بخش احداث بنا برای این قشر از جامعه است و به دلیل این‌که بخش اعظم منابع مالی باید از طریق بودجه دولت و با همکاری بخش‌های حمایتی مانند بهزیستی٬ کمیته امداد امام خمینی(ره) تامین شود به دنبال استخراج منابع و میزان تعهدات هستیم تا با استفاده از این پتانسیل‌ها مشخص شود کار ساخت مسکن اجتماعی چند سال طول می‌کشد.

دومیلیون و پانصدو سی‌هزار خانوار مشمول دریافت مسکن اجتماعی

مشخص شده چه میزان خانوار مشمول دریافت مسکن اجتماعی هستند؟

دومیلیون و پانصدو سی‌هزار خانوار مشمول دریافت مسکن اجتماعی هستند که در همین راستا آخرین وضعیت دهک‌ها و خانوارهایی که مشمول این طرح می‌شوند را به دولت ارائه کرده‌ایم تا برآوردی از بودجه دولت و اینکه با هزینه‌ها و قیمت‌های امروز چه  میزان منابع مالی  برای ساخت واحدهای مسکونی نیاز است و دولت در چند سال می‌توان آن را تامین کند٬ به عمل آید.

عملیاتی شدن مسکن اجتماعی در شش ماه اول سال

مشخص شده چه زمانی کار ساخت مسکن اجتماعی در کشور کلید می‌خورد؟

به دلیل این‌که دولت در بودجه سال 93برای این طرح منابعی را اختصاص نداده در تلاش هستیم با رایزنی با نهادهای حمایتی مانند بهزیستی٬ کمیته امداد و گرفتن منابعی از این نهادها این طرح را طی شش ماه اول سال عملیاتی کنیم و سپس منابعی را در بودجه سال 94 به این طرح اختصاص دهیم.